* مهین کوشک آباد

یکی از مهارتهای زندگی که کاربرد فراوانی نیز دارد، مهارت ابراز وجود و جرأت مندی است. اگر ما بتوانیم این مهارت را به خوبی آموزش ببینیم می توانیم بر خیلی از مشکلات زندگی فائق آییم.

برای برخی افراد حتی گرفتن حق خودشان کار دشواری است و یا عدم توانایی در ارائه ی نظرات خود به دوستان و اطرافیان موجب اضطراب و در نتیجه کاهش اعتماد به نفس آنها می شود مهارت ابراز وجود شامل بیان افکار و احساسات به شیوه ی صادقانه و مناسب است. ابراز وجود به معنای دفاع از حق خود در زمانی است که فرد احساس می کند دیگران از او سوء استفاده می کنند. ابراز وجود همچنین بر معنای در خواست ها و نیازهای فرد به دیگران است.

ابراز وجود را می توان نقطه ی مقابل شهامت نداشتن دانست. مهارت ابراز وجود توانمندی های بالقوه ی شخص را نمایان می کند و در نهایت باعث رضایت از خویش و افزایش اعتماد به نفس در وی می شود.

آقای اصغری پور، کارشناس ارشد مشاوره ومدرس دانشگاه با بیان این نکته که بحث مهارت های زندگی را در سنین مختلف در تمام نقاط دنیا مورد توجه قرار داده اند، می گوید: «ما به موازات علم پزشکی عملاً موفق شده ایم راهکارهایی برای درمان و پیشگیری یکسری بیماری ها که معضل جامعه بوده است پیدا کینم؛ در مقابل در مورد مسایل عاطفی- روانی با بحرانی مواجه شده ایم که متأسفانه سالهای اخیر موجب افزایش این بیماریها شده و این مطلب، نظر صاحب نظران حوزه ی روانشناسی را به خود مشغول کرده است.» وی معتقد است ما می توانیم به آموزش های منظم و کلاسیک به افرادی که هنوز با آسیبی مواجه نشده اند، آنها را نسبت به این آسیب ها مصون سازیم.

در تعریف مهارتهای زندگی باید گفت مجموعه ای مدون از راهکارهای عملی که به انسان ها کمک می کند در برابر چالش های زندگی راه صحیح را برای سازگاری مجدد پیدا کنند. وی خاطر نشان می کند : «همه ی ما در زندگی با یکسری موانع مواجه هستیم و اگر نتوانیم این موانع را از سر راه برداریم، دچار آسیب هایی می شویم که حیات فردی و اجتماعی ما را به خطر می اندازد. عملاً دیده شده افرادی که خودشان را به مهارتهای زندگی مجهز می کنند در مقابله با مشکلات زندگی موفق تر هستند.»

وی در ادامه با بیان اینکه ما انسان ها در روابط اجتماعی وروابط میان فردی خود از سه نوع سبک رفتاری استفاده می کنیم در توضیح این سه نوع سبک رفتاری که دو مورد آن منفی و یک مورد مثبت است، می گوید:«موارد منفی شامل رفتار پرخاشگرانه: در این رفتار، وقتی فرد در روابط اجتماعی قرار می بیند حقی از او ضایع شده بالافاصله با رفتاری تند و با زیر پا گذاشتن حرمت دیگران، عکس العمل نشان می دهد. این سبک رفتاری بعضی ها را در کوتاه مدت به مقصود می رساند و در نتیجه دچار اشتباه شناختی می شوند که این کار را ادامه دهند؛ در حالیکه پرخاشگری چندین صدمه دارد؛ اول به خود شخص که افراد، شخص پر خاشگر را طرد می کنند و حاضر نیستند با چنین شخصی مجالست داشته باشند.» فردی که عصبانی می شود قبل از خودش ناراحت می شود و در دراز مدت رفتاری عصبی پیدا می کند و بعضی اوقات به پرخاشگری متقابل می انجامد.

- رفتار دوم منفی، رفتار منفعلانه است در موقعیت های مختلف وقتی با یکسری نظرات مخالف موجه می شویم، نظر خودمان را نمی گوییم و فکر می کنیم که این طوری محبوب تریم، در حالیکه بعد ناراحت می شویم که چرا حرف خودمان را نزدیم، چرا از حق خود گذشتیم و چرا به هدف خود نرسیدیم. بعد این احساسات را به شکل سرکوب شده در خودمان ذخیره میکنیم و در دراز مدت با افسردگی، ناراحتی هایی مثل اضطراب و... و یا عقده های روانی که به سمت ناهنجاری های روانی کشیده می شود، مواجه می شویم.

- سبک رفتار مثبت، رفتار جرأت مندانه است. به بیان ساده دفاع از حق و حقوقات خود و بیان نظراتمان.

ما وقتی از حق خود دفاع می کینم حقوق دیگران را نیز پایمال نمی کنیم و محترم می شماریم. سبک جرأت مندانه در انسان باعث تقویت عذت نفس می شود و به او کمک می کند که به خودباوری برسد و در تصمیمات زندگی اش موفق تر عمل کند.

این استاد دانشگاه در ادامه می افزاید:«افراد جرأتمند، توان این را دارند که استعدادهای خود را بهتر شناسایی کنند و از توانایی های خود برای رشد و پیشرفت بهتر استفاده کنند. »

وی به نوجوانان و جوانان توصیه می کند که در محیط های اجتماعی به طور مثال در کلاس درس سعی می کنند عقیده ی خود را محترمانه ابراز کنند و هنگامی که با عقیده ی آنها مخالفت شد، خویشتن داری کرده و از حق خودشان دفاع کنند، همچنین دقت داشته باشند به شخصیت دیگری لطمه وارد نسازند و به وی بی احترامی نکنند. در واقع ما مسئول نیستیم که نظرات همه ی انسانها را اصلاح کنیم، اما مسئول هستیم در بیان نظر و دیدگاه هایی که احساس می کنیم درست است، کوتاهی نکنیم.

وی در ادامه خاطر نشان می کند:«افراد جرأتمند نظرات دیگران را هم که برایشان ارزنده است می پذیرند. به بیان دیگر مشاوره را جدی می گیرند، عقیده های درست را به دیگر آگاهی های خودشان اضافه می کنند و روز به روز انسانهایی آگاه تر و موفق تری می شوند.»

«برای تقویت مهارت ابراز وجود، توانایی های خود را پر رنگ مشاهده کنید و همواره آنها را بیاد آورید. ایجاد امید در زندگی به انسان کمک می کند که با دیدی مثبت به زندگی بنگرد. همیشه سعی کنیم احساسات منفی را از خود دور کنیم و به مسائل معنوی توجه ی بیشتری داشته باشیم و در همه ی امور به خدا توکل کنیم.»

1- منبع: سعید ماهوان(مهارتهای زندگی)